پارلامېنتىنىڭ تەدرىجىي تەرەققىياتى

تونۇشتۇرۇش

شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى پارلامېنتى شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى ھۆكۈمىتىنىڭ ئەڭ يۇقىرى قانۇن چىقىرىش ئورگىنى. ئۇ شەرقىي تۈركىستاننىڭ دېموكراتىك ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈشتىكى ئۈچ تۈۋرۈكنىڭ بىرى – ئەدلىيە ، قانۇن چىقىرىش ئورگىنى ۋە ئىجرا’ئىيە ئورگىنى.

قۇرۇلۇشى

شەرقىي تۈركىستان سىياسىتىنىڭ دېموكراتىيىلىشىشى 1933-يىلى 11-ئاينىڭ 12-كۈنى تۇنجى شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغاندىن بۇيان خەلقىمىزنىڭ ئارزۇسى بولۇپ كەلگەن. بىرىنچى ۋە ئىككىنچى شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى شەرقىي تۈركىستاندا ئىسلاھاتنى باشلىغان ، ئەمما 1949-يىلىنىڭ ئاخىرىدا خىتتاي تاجاۋۇزىچىلار سەۋەبىدىن ئۈزۈلۈپ قالغان . خىتتاي شەرقىي تۈركىستاننى تاجاۋۇز قىلىشتىن ئىلگىرى ، شەرقىي تۈركىستان خەلقى بىرىنچى ۋە ئىككىنچى شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىدىكى شەرقىي تۈركىستاننىڭ سايلانغان پارلامېنتى بولغاچقا ، ھۆكۈمەت جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدىغان بىر قىسىم دېموكراتىك باشقۇرۇشنى باشتىن كەچۈرگەن.

1949-يىلى ئۆكتەبىردە خىتتاي شەرقىي تۈركىستانغا تاجاۋۇز قىلغاندىن كېيىن ، جۇڭخۇ’ئا خەلق جۇمھۇرىيىتى شەرقىي تۈركىستاننى ئىشغال قىلدى ۋە 1949-يىلى 12-ئاينىڭ 22-كۈنى مۇستەقىل شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنى ئاغدۇرۇپ تاشلىدى.

نەچە ئون نەچچە يىللار مابەينىدە ، شەرقىي تۈركىستاننىڭ مۇستەقىللىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى مەقسەت قىلىپ ، شەرقىي تۈركىستان ۋە ئۇنىڭ خەلقىنىڭ مەنپە’ئەتىگە ۋەكىللىك قىلىدىغان نۇرغۇن كومىتېت ۋە تەشكىلاتلار قۇرۇلدى. 1992-يىلى سوۋېت ئىتتىپاقى يىمىرىلگەندىن كېيىن ، تۈركىيەنىڭ ھەر قايسى شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ نۇرغۇن رەھبەرلىرى تۈركىيەنىڭ ئىستانبۇلغا يىغىلىپ ، شەرقىي تۈركىستان مىللىي قۇرۇلتىيىنى قۇرۇشنى ئوتتۇرغا قويدى ۋە 1998 يىلىدا قۇردى.

2004-يىلى ، شەرقىي تۈركىستان مىللىي قۇرۇلتىيى ئىككىگە بۆلۈنۈپ كەتغەن ئىدى. 2004-يىلى شەرقىي تۈركىستاننىڭ مۇستەقىللىقىنى تەشەببۇس قىلىدىغانلار بىرلىشىپ 2004-يىلى 9-ئايدا شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندە ھۆكۈمىتىنى قۇردى. 2004-يىلى 11-ئاينىڭ 22-كۈنى ، سايلام ئۆتكۈزۈلۈپ ، شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندە تۇنججى پارلىئامەنت ۋاشىنگىتوندا ئەچىلدى.