شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى ھۆكۈمىتى

شەرقى تۈركىستان ۋە شەرقى تۈركىستان خەلقىنىڭ رەسمى ۋەكىللىرى

پارلامېنتىنىڭ تەدرىجىي تەرەققىياتى

تونۇشتۇرۇش

شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى پارلامېنتى شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى ھۆكۈمىتىنىڭ ئەڭ يۇقىرى قانۇن چىقىرىش ئورگىنى. ئۇ شەرقىي تۈركىستاننىڭ دېموكراتىك ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈشتىكى ئۈچ تۈۋرۈكنىڭ بىرى – ئەدلىيە ، قانۇن چىقىرىش ئورگىنى ۋە ئىجرا’ئىيە ئورگىنى.

قۇرۇلۇشى

شەرقىي تۈركىستان سىياسىتىنىڭ دېموكراتىيىلىشىشى 1933-يىلى 11-ئاينىڭ 12-كۈنى تۇنجى شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغاندىن بۇيان خەلقىمىزنىڭ ئارزۇسى بولۇپ كەلگەن. بىرىنچى ۋە ئىككىنچى شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى شەرقىي تۈركىستاندا ئىسلاھاتنى باشلىغان ، ئەمما 1949-يىلىنىڭ ئاخىرىدا خىتتاي تاجاۋۇزىچىلار سەۋەبىدىن ئۈزۈلۈپ قالغان . خىتتاي شەرقىي تۈركىستاننى تاجاۋۇز قىلىشتىن ئىلگىرى ، شەرقىي تۈركىستان خەلقى بىرىنچى ۋە ئىككىنچى شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىدىكى شەرقىي تۈركىستاننىڭ سايلانغان پارلامېنتى بولغاچقا ، ھۆكۈمەت جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدىغان بىر قىسىم دېموكراتىك باشقۇرۇشنى باشتىن كەچۈرگەن.

1949-يىلى ئۆكتەبىردە خىتتاي شەرقىي تۈركىستانغا تاجاۋۇز قىلغاندىن كېيىن ، جۇڭخۇ’ئا خەلق جۇمھۇرىيىتى شەرقىي تۈركىستاننى ئىشغال قىلدى ۋە 1949-يىلى 12-ئاينىڭ 22-كۈنى مۇستەقىل شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنى ئاغدۇرۇپ تاشلىدى.

نەچە ئون نەچچە يىللار مابەينىدە ، شەرقىي تۈركىستاننىڭ مۇستەقىللىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى مەقسەت قىلىپ ، شەرقىي تۈركىستان ۋە ئۇنىڭ خەلقىنىڭ مەنپە’ئەتىگە ۋەكىللىك قىلىدىغان نۇرغۇن كومىتېت ۋە تەشكىلاتلار قۇرۇلدى. 1992-يىلى سوۋېت ئىتتىپاقى يىمىرىلگەندىن كېيىن ، تۈركىيەنىڭ ھەر قايسى شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ نۇرغۇن رەھبەرلىرى تۈركىيەنىڭ ئىستانبۇلغا يىغىلىپ ، شەرقىي تۈركىستان مىللىي قۇرۇلتىيىنى قۇرۇشنى ئوتتۇرغا قويدى ۋە 1998 يىلىدا قۇردى.

2004-يىلى ، شەرقىي تۈركىستان مىللىي قۇرۇلتىيى ئىككىگە بۆلۈنۈپ كەتغەن ئىدى. 2004-يىلى شەرقىي تۈركىستاننىڭ مۇستەقىللىقىنى تەشەببۇس قىلىدىغانلار بىرلىشىپ 2004-يىلى 9-ئايدا شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندە ھۆكۈمىتىنى قۇردى. 2004-يىلى 11-ئاينىڭ 22-كۈنى ، سايلام ئۆتكۈزۈلۈپ ، شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندە تۇنججى پارلىئامەنت ۋاشىنگىتوندا ئەچىلدى.